Klusdossier: Isolatie

• De specialist weet raad
• De grootste fouten: dakisolatie
• Isolatiematerialen: maak de juiste keuze
• Goed begonnen: isoleren
• 6 isolatietips
• Isoleer (bijna) gratis je dak

Isolatiematerialen. Maak de juiste keuze

Wie wil isoleren, heeft de keuze uit een ruim aanbod aan materialen. Het grote verschil zit hem in de lambda-waarde (λ) of warmtegeleidingscoëfficiënt (uitgedrukt in W/mK). Dit geeft aan hoe goed of hoe slecht een bepaald materiaal de warmte geleidt. Hoe beter de warmtegeleiding, hoe hoger de λ-waarde en hoe slechter het materiaal isoleert.

Als je twee isolatiematerialen met elkaar vergelijkt, weet je dat het materiaal met de laagste λ-waarde het beste isoleert bij een gelijke dikte. Dit wil niet zeggen dat je met een materiaal met een hogere lambda-waarde niet dezelfde prestaties kan bereiken als met een lage waarde. Je moet alleen meer isolatie aanbrengen.

Daarom moet is het bij de aankoop van isolatiemateriaal eigenlijk interessanter om rekening te houden met de R-waarde of warmteweerstand van het isolatiemateriaal, want hierin zit ook de dikte van het materiaal verrekend. Hoe groter de R-waarde, hoe groter de weerstand die de warmtedoorgang ondervindt en hoe beter het materiaal isoleert. Deze waarde is ook heel belangrijk bij de aanvraag van subsidies. In Vlaanderen moet deze minstens 3 m²K/W bedragen, in Wallonië 3,5 en in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest 4 m²K/W.

Hou bij de keuze van isolatiematerialen niet alleen rekening met de isolatiewaarde, maar ook met het gebruiksgemak, de milieuvriendelijkheid en uiteraard de kostprijs. Ruwweg kan je de isolatiematerialen opdelen in drie categorieën: minerale wollen, synthetische materialen en bio-ecologische producten.

Minerale wol

Isolatie van minerale wol kan ofwel uit rotswol gemaakt zijn, ofwel uit glaswol. Bij rotswol is het basismateriaal vulkanisch gesteente, bij glaswol bestaat de basis uit glas. Qua prijs en isolatiewaarde zijn ze aan elkaar gewaagd, maar rotswol is meestal wat duurder. Minerale wol is thermisch isolerend, geluidsabsorberend en onbrandbaar. Het materiaal is soepeler dan kunststofplaten. Omdat de minerale vezels oneffenheden opvangen en vlot over spouwankers schuiven, is dit isolatiemateriaal ook geschikt om onregelmatige oppervlakken mee te isoleren.

Minerale wol komt voor in verschillende vormen. Voor de isolatie van hellende daken zijn er de zachte isolatiedekens, die je tussen de dakstructuur (de kepers) kan vastklemmen. Door de dekens iets breder af te snijden, klemmen ze vanzelf en hoef je ze niet mechanisch te bevestigen. Na de plaatsing moet je wel nog een dampscherm vastnieten op de kepers, tenzij je spijkerflensdekens gebruikt die al zijn uitgerust met een dampscherm. Maak de naden waar twee dampschermen elkaar overlappen en ook de randen goed dicht met tape.

Verder zijn er nog de halfharde platen van minerale wol (voor spouwisolatie) en harde wolplaten (voor de isolatie van onder meer zwevende vloeren). Opgelet: draag handschoenen, een stofmasker en beschermende kledij als je isolatie van minerale wol zelf plaatst, want soms kan minerale wol jeuk en huidirritatie veroorzaken.

Omdat minerale wol zwaarder is dan kunststof, is de kans op doorzakken van de isolatie groter. Een correcte uitvoering is dan ook belangrijk om dit te vermijden.

Kunststof

De λ-waarde van kunststofisolatie is lager dan die van minerale wol. Dus kunststof isolatiemateriaal isoleert beter bij eenzelfde dikte. Nadeel is dat kunststof minder flexibel is en daardoor niet zo geschikt om oneffen oppervlakken te isoleren. Ook de prijs ligt wat hoger. Kunststof isolatieplaten zijn waterafstotend, waardoor ze makkelijker te plaatsen zijn in vochtige omstandigheden. Bovendien zijn ze laag in gewicht en makkelijk versnijdbaar.

Isolatie van kunststof is verkrijgbaar in verschillende varianten:

• EPS: geëxpandeerd polystyreen of piepschuim is gunstig geprijsd, maar de isolatiewaarde ligt lager dan bij andere kunststoffen, waardoor je dikkere platen zal moeten kopen.
• XPS: geëxtrudeerd polystyreen is duurder dan EPS, maar isoleert beter. XPS absorbeert ook minder water dan EPS en PUR.
• PUR: polyurethaan isoleert beter dan EPS en XPS. Het is verkrijgbaar in plaatvorm tussen bitumen- of aluminiumbekleding. Andere toepassingen zijn het rechtstreeks inspuiten van PUR op de werf (vooral toegepast bij het isoleren van vloeren, maar ook voor wanden en daken) of het gebruik van PUR in akoestisch isolerende schuimplaten.
• PIR: polyisocyanuraat was een tijdje van de markt verdwenen, maar is nu terug in een verbeterde versie. Het isoleert beter dan PUR en XPS en is daarmee één van de best isolerende materialen op de markt.
• PF: resol- of fenolschuim heeft de beste isolatiewaarde. Het bestaat uit gesloten cellen gevuld met een blaasmiddel. Toegepast als schuim, maar ook in plaatvorm.

Cellenglas

Cellenglas is een uiterst hard isolatiemateriaal op basis van kwartszand. Kenmerkend voor cellenglas is de zeer hoge drukweerstand. Daarom is het een graag gebruikt materiaal om onder het metselwerk te plaatsen om zo koudebruggen te voorkomen. Als plaatmateriaal kan het dienen voor de isolatie van platte en hellende daken. De hoge kostprijs is zowat het belangrijkste nadeel.

Bio-ecologische isolatiematerialen

Als alternatief voor de traditionele isolatieproducten, zijn er een groot aantal bio-ecologische materialen. Deze bestaan uit (bijna) onuitputtelijke natuurlijke grondstoffen. Dit zijn plantaardige, dierlijke en/of minerale grondstoffen. Ze bevatten geen of zo weinig mogelijk chemische toevoegstoffen, belasten het milieu minimaal en hebben geen schadelijke gevolgen voor de gezondheid.<+p>

De winning en productie van deze materialen gebeurt zoveel mogelijk lokaal. Voor de aankoop van bio-ecologische isolatiematerialen kan je terecht bij gespecialiseerde handelaars. De prijs van deze producten ligt doorgaans wat hoger. Hou er rekening mee dat de ecologische prestatie niet alleen afhankelijk is van de herkomst van het materiaal. De isolatiewaarde is zeker zo belangrijk.

De bekendste bio-ecologische isolatiematerialen zijn:

• Vlas: verkrijgbaar in de vorm van isolatiedekens en dus geschikt voor diverse isolatietoepassingen (hellende daken, vloeren, muren …). Een belangrijk voordeel van vlas is dat het goed vocht kan opslaan en weer afgeven.
• Schapenwol: eveneens beschikbaar als isolatiedekens. Schapenwol heeft bovendien een erg hoge brandweerstand. Behalve voor traditionele isolatieoplossingen ook geschikt als isolatiemateriaal voor buizen en leidingen.
• Stro: toegepast in strobouw als muurisolatie, maar ook perfect te gebruiken als vloer- of dakisolatie.
• Kurk: kurkplaten kan je als spouw-, vloer- en dakisolatie gebruiken. Het is ook verkrijgbaar in korrelvorm en dan vooral interessant bij renovaties, bijvoorbeeld als opvulling tussen draagbalken of als isolatie onder een gewapende chape. Kurk bestaat eveneens op rollen. Het is een goede akoestische isolator.
• Papier: verkrijgbaar als matten, maar vooral bekend in de vorm van papiervlokken. Deze vlokken worden ingeblazen en gelijkmatig verdeeld in horizontale oppervlakken zoals tussen roosteringsbalken of op vloerplaten. Ze worden ook onder druk ingespoten met een speciale machine voor het isoleren van spouwmuren of hellende daken. Dit type isolatie biedt een goede weerstand tegen oververhitting, is dampopen, vochtregulerend en akoestisch isolerend.
• Hennep: hennep levert drie verschillende basisproducten op: zaad, de houterige stengels en de lange hennepvezel. De stengels dienen vermengd met kalk als goede isolator en hebben sterke vochtregulerende eigenschappen. Hennep als isolatie vind je voornamelijk in de vorm van rollen (dekens) of platen.
• Perliet: dit onbrandbaar vulkanisch gesteente wordt in korrelvorm gebruikt voor zowel thermische als akoestische isolatie, vaak vermengd met betonchape of uitvullingsbeton. Het bestaat ook in de vorm van stijve isolatieplaten en is dan geschikt voor de isolatie van platte daken.
• Vermiculiet: afkomstig van leisteen en meestal toegepast in korrelvorm. Los gestort is het geschikt als isolatie tussen roosterbalken. Gemengd met bitumen kan het dienen als dakisolatie en tegelijkertijd als afschotlaag onder de dakbedekking van platte daken. Het is vooral een nuttig isolatiemateriaal in vochtige ruimtes (spouwmuren, kruipkelders) en op extreem warme plekken (rookkanalen).

Hoe goed isoleren isolatiematerialen?

Onderstaande tabel geeft een overzicht van verschillende materialen en hun isolerende capaciteiten. Hoe lager de λ-waarde, hoe beter het materiaal isoleert.